| 1 | After these things Jesus went over the Sea of Galilee, which is the Sea of Tiberias. |
|
ΜετὰταῦτααπῆλθενοΙησοῦςπέραντῆςθαλάσσηςτῆςΓαλιλαίαςτῆςΤιβεριάδος.
|
|
| 2 | Then a great multitude followed Him, because they saw His signs which He performed on those who were diseased. |
|
ηκολούθειδὲαυτῶόχλοςπολύς,ότιεθεώρουντὰσημεῖαὰεποίειεπὶτῶνασθενούντων.
|
|
| 3 | And Jesus went up on the mountain, and there He sat with His disciples. |
|
ανῆλθενδὲειςτὸόροςΙησοῦς,καὶεκεῖεκάθητομετὰτῶνμαθητῶναυτοῦ.
|
|
| 4 | Now the Passover, a feast of the Jews, was near. |
|
ῆνδὲεγγὺςτὸπάσχα,ηεορτὴτῶνΙουδαίων.
|
|
| 5 |
Then Jesus lifted up His eyes, and seeing a great multitude coming toward Him, He said to Philip, |
|
επάραςοῦντοὺςοφθαλμοὺςοΙησοῦςκαὶθεασάμενοςότιπολὺςόχλοςέρχεταιπρὸςαυτὸνλέγειπρὸςΦίλιππον,Πόθεναγοράσωμενάρτουςίναφάγωσινοῦτοι;
|
|
| 6 | But this He said to test him, for He Himself knew what He would do. |
|
τοῦτοδὲέλεγενπειράζωναυτόν,αυτὸςγὰρήδειτίέμελλενποιεῖν.
|
|
| 7 | Philip answered Him, “Two hundred denarii worth of bread is not sufficient for them, that every one of them may have a little.” |
|
απεκρίθηαυτῶοΦίλιππος,Διακοσίωνδηναρίωνάρτοιουκαρκοῦσιναυτοῖςίναέκαστοςβραχύτιλάβη.
|
|
| 8 | One of His disciples, Andrew, Simon Peter’s brother, said to Him, |
|
λέγειαυτῶεῖςεκτῶνμαθητῶναυτοῦ,ΑνδρέαςοαδελφὸςΣίμωνοςΠέτρου,
|
|
| 9 | “There is a lad here who has five barley loaves and two small fish, but what are they among so many?” |
|
Έστινπαιδάριονῶδεὸςέχειπέντεάρτουςκριθίνουςκαὶδύοοψάρια·αλλὰταῦτατίεστινειςτοσούτους;
|
|
| 10 |
Then Jesus said, |
|
εῖπενοΙησοῦς,Ποιήσατετοὺςανθρώπουςαναπεσεῖν.ῆνδὲχόρτοςπολὺςεντῶτόπω.ανέπεσανοῦνοιάνδρεςτὸναριθμὸνωςπεντακισχίλιοι.
|
|
| 11 | And Jesus took the loaves, and when He had given thanks He distributed them to the disciples, and the disciples to those sitting down; and likewise of the fish, as much as they wanted. |
|
έλαβενοῦντοὺςάρτουςοΙησοῦςκαὶευχαριστήσαςδιέδωκεντοῖςανακειμένοις,ομοίωςκαὶεκτῶνοψαρίωνόσονήθελον.
|
|
| 12 |
So when they were filled, He said to His disciples, |
|
ωςδὲενεπλήσθησανλέγειτοῖςμαθηταῖςαυτοῦ,Συναγάγετετὰπερισσεύσαντακλάσματα,ίναμήτιαπόληται.
|
|
| 13 | Therefore they gathered them up, and filled twelve baskets with the fragments of the five barley loaves which were left over by those who had eaten. |
|
συνήγαγονοῦν,καὶεγέμισανδώδεκακοφίνουςκλασμάτωνεκτῶνπέντεάρτωντῶνκριθίνωνὰεπερίσσευσαντοῖςβεβρωκόσιν.
|
|
| 14 | Then those men, when they had seen the sign that Jesus did, said, “This is truly the Prophet who is to come into the world.” |
|
ΟιοῦνάνθρωποιιδόντεςὸεποίησενσημεῖονέλεγονότιΟῦτόςεστιναληθῶςοπροφήτηςοερχόμενοςειςτὸνκόσμον.
|
|
| 15 | Therefore when Jesus perceived that they were about to come and take Him by force to make Him king, He departed again to the mountain by Himself alone. |
|
Ιησοῦςοῦνγνοὺςότιμέλλουσινέρχεσθαικαὶαρπάζειναυτὸνίναποιήσωσινβασιλέαανεχώρησενπάλινειςτὸόροςαυτὸςμόνος.
|
|
| 16 | Now when evening came, His disciples went down to the sea, |
|
Ωςδὲοψίαεγένετοκατέβησανοιμαθηταὶαυτοῦεπὶτὴνθάλασσαν,
|
|
| 17 | got into the boat, and went over the sea toward Capernaum. And it was already dark, and Jesus had not come to them. |
|
καὶεμβάντεςειςπλοῖονήρχοντοπέραντῆςθαλάσσηςειςΚαφαρναούμ.καὶσκοτίαήδηεγεγόνεικαὶούπωεληλύθειπρὸςαυτοὺςοΙησοῦς,
|
|
| 18 | Then the sea arose because a great wind was blowing. |
|
ήτεθάλασσαανέμουμεγάλουπνέοντοςδιεγείρετο.
|
|
| 19 | So when they had rowed about three or four miles, they saw Jesus walking on the sea and drawing near the boat; and they were afraid. |
|
εληλακότεςοῦνωςσταδίουςείκοσιπέντεὴτριάκονταθεωροῦσιντὸνΙησοῦνπεριπατοῦνταεπὶτῆςθαλάσσηςκαὶεγγὺςτοῦπλοίουγινόμενον,καὶεφοβήθησαν.
|
|
| 20 |
But He said to them, |
|
οδὲλέγειαυτοῖς,Εγώειμι,μὴφοβεῖσθε.
|
|
| 21 | Then they willingly received Him into the boat, and immediately the boat was at the land where they were going. |
|
ήθελονοῦνλαβεῖναυτὸνειςτὸπλοῖον,καὶευθέωςεγένετοτὸπλοῖονεπὶτῆςγῆςειςὴνυπῆγον.
|
|
| 22 | On the following day, when the people who were standing on the other side of the sea saw that there was no other boat there, except that one which His disciples had entered, and that Jesus had not entered the boat with His disciples, but His disciples had gone away alone— |
|
Τῆεπαύριονοόχλοςοεστηκὼςπέραντῆςθαλάσσηςεῖδονότιπλοιάριονάλλοουκῆνεκεῖειμὴέν,καὶότιουσυνεισῆλθεντοῖςμαθηταῖςαυτοῦοΙησοῦςειςτὸπλοῖοναλλὰμόνοιοιμαθηταὶαυτοῦαπῆλθον·
|
|
| 23 | however, other boats came from Tiberias, near the place where they ate bread after the Lord had given thanks— |
|
άλλαῆλθενπλοῖαεκΤιβεριάδοςεγγὺςτοῦτόπουόπουέφαγοντὸνάρτον[ευχαριστήσαντοςτοῦκυρίου].
|
|
| 24 | when the people therefore saw that Jesus was not there, nor His disciples, they also got into boats and came to Capernaum, seeking Jesus. |
|
ότεοῦνεῖδενοόχλοςότιΙησοῦςουκέστινεκεῖουδὲοιμαθηταὶαυτοῦ,ενέβησαναυτοὶειςτὰπλοιάριακαὶῆλθονειςΚαφαρναοὺμζητοῦντεςτὸνΙησοῦν.
|
|
| 25 | And when they found Him on the other side of the sea, they said to Him, “Rabbi, when did You come here?” |
|
καὶευρόντεςαυτὸνπέραντῆςθαλάσσηςεῖποναυτῶ,Ραββί,πότεῶδεγέγονας;
|
|
| 26 |
Jesus answered them and said, |
|
απεκρίθηαυτοῖςοΙησοῦςκαὶεῖπεν,Αμὴναμὴνλέγωυμῖν,ζητεῖτέμεουχότιείδετεσημεῖααλλ᾿ότιεφάγετεεκτῶνάρτωνκαὶεχορτάσθητε.
|
|
| 27 |
|
|
εργάζεσθεμὴτὴνβρῶσιντὴναπολλυμένηναλλὰτὴνβρῶσιντὴνμένουσανειςζωὴναιώνιον,ὴνουιὸςτοῦανθρώπουυμῖνδώσει·τοῦτονγὰροπατὴρεσφράγισενοθεός.
|
|
| 28 | Then they said to Him, “What shall we do, that we may work the works of God?” |
|
εῖπονοῦνπρὸςαυτόν,Τίποιῶμενίναεργαζώμεθατὰέργατοῦθεοῦ;
|
|
| 29 |
Jesus answered and said to them, |
|
απεκρίθηοΙησοῦςκαὶεῖπεναυτοῖς,Τοῦτόεστιντὸέργοντοῦθεοῦ,ίναπιστεύητεειςὸναπέστειλενεκεῖνος.
|
|
| 30 | Therefore they said to Him, “What sign will You perform then, that we may see it and believe You? What work will You do? |
|
εῖπονοῦναυτῶ,Τίοῦνποιεῖςσὺσημεῖον,ίναίδωμενκαὶπιστεύσωμένσοι;τίεργάζη;
|
|
| 31 | Our fathers ate the manna in the desert; as it is written, ‘He gave them bread from heaven to eat.’ ” |
|
οιπατέρεςημῶντὸμάνναέφαγονεντῆερήμω,καθώςεστινγεγραμμένον,Άρτονεκτοῦουρανοῦέδωκεναυτοῖςφαγεῖν.
|
|
| 32 |
Then Jesus said to them, |
|
εῖπενοῦναυτοῖςοΙησοῦς,Αμὴναμὴνλέγωυμῖν,ουΜωυσῆςδέδωκενυμῖντὸνάρτονεκτοῦουρανοῦ,αλλ᾿οπατήρμουδίδωσινυμῖντὸνάρτονεκτοῦουρανοῦτὸναληθινόν·
|
|
| 33 |
|
|
ογὰράρτοςτοῦθεοῦεστινοκαταβαίνωνεκτοῦουρανοῦκαὶζωὴνδιδοὺςτῶκόσμω.
|
|
| 34 | Then they said to Him, “Lord, give us this bread always.” |
|
Εῖπονοῦνπρὸςαυτόν,Κύριε,πάντοτεδὸςημῖντὸνάρτοντοῦτον.
|
|
| 35 |
And Jesus said to them, |
|
εῖπεναυτοῖςοΙησοῦς,Εγώειμιοάρτοςτῆςζωῆς·οερχόμενοςπρόςμεουμὴπεινάση,καὶοπιστεύωνειςεμὲουμὴδιψήσειπώποτε.
|
|
| 36 |
|
|
αλλ᾿εῖπονυμῖνότικαὶεωράκατέ[με]καὶουπιστεύετε.
|
|
| 37 |
|
|
Πᾶνὸδίδωσίνμοιοπατὴρπρὸςεμὲήξει,καὶτὸνερχόμενονπρὸςεμὲουμὴεκβάλωέξω,
|
|
| 38 |
|
|
ότικαταβέβηκααπὸτοῦουρανοῦουχίναποιῶτὸθέληματὸεμὸναλλὰτὸθέληματοῦπέμψαντόςμε·
|
|
| 39 |
|
|
τοῦτοδέεστιντὸθέληματοῦπέμψαντόςμε,ίναπᾶνὸδέδωκένμοιμὴαπολέσωεξαυτοῦαλλὰαναστήσωαυτὸ[εν]τῆεσχάτηημέρα.
|
|
| 40 |
|
|
τοῦτογάρεστιντὸθέληματοῦπατρόςμου,ίναπᾶςοθεωρῶντὸνυιὸνκαὶπιστεύωνειςαυτὸνέχηζωὴναιώνιον,καὶαναστήσωαυτὸνεγὼ[εν]τῆεσχάτηημέρα.
|
|
| 41 |
The Jews then complained about Him, because He said, |
|
ΕγόγγυζονοῦνοιΙουδαῖοιπερὶαυτοῦότιεῖπεν,Εγώειμιοάρτοςοκαταβὰςεκτοῦουρανοῦ,
|
|
| 42 |
And they said, “Is not this Jesus, the son of Joseph, whose father and mother we know? How is it then that He says, |
|
καὶέλεγον,ΟυχοῦτόςεστινΙησοῦςουιὸςΙωσήφ,οῦημεῖςοίδαμεντὸνπατέρακαὶτὴνμητέρα;πῶςνῦνλέγειότιΕκτοῦουρανοῦκαταβέβηκα;
|
|
| 43 |
Jesus therefore answered and said to them, |
|
απεκρίθηΙησοῦςκαὶεῖπεναυτοῖς,Μὴγογγύζετεμετ᾿αλλήλων.
|
|
| 44 |
|
|
ουδεὶςδύναταιελθεῖνπρόςμεεὰνμὴοπατὴροπέμψαςμεελκύσηαυτόν,καγὼαναστήσωαυτὸνεντῆεσχάτηημέρα.
|
|
| 45 |
|
|
έστινγεγραμμένονεντοῖςπροφήταις,Καὶέσονταιπάντεςδιδακτοὶθεοῦ·πᾶςοακούσαςπαρὰτοῦπατρὸςκαὶμαθὼνέρχεταιπρὸςεμέ.
|
|
| 46 |
|
|
ουχότιτὸνπατέραεώρακέντιςειμὴοὼνπαρὰτοῦθεοῦ,οῦτοςεώρακεντὸνπατέρα.
|
|
| 47 |
|
|
αμὴναμὴνλέγωυμῖν,οπιστεύωνέχειζωὴναιώνιον.
|
|
| 48 |
|
|
εγώειμιοάρτοςτῆςζωῆς.
|
|
| 49 |
|
|
οιπατέρεςυμῶνέφαγονεντῆερήμωτὸμάννακαὶαπέθανον·
|
|
| 50 |
|
|
οῦτόςεστινοάρτοςοεκτοῦουρανοῦκαταβαίνωνίνατιςεξαυτοῦφάγηκαὶμὴαποθάνη.
|
|
| 51 |
|
|
εγώειμιοάρτοςοζῶνοεκτοῦουρανοῦκαταβάς·εάντιςφάγηεκτούτουτοῦάρτουζήσειειςτὸναιῶνα·καὶοάρτοςδὲὸνεγὼδώσωησάρξμούεστινυπὲρτῆςτοῦκόσμουζωῆς.
|
|
| 52 | The Jews therefore quarreled among themselves, saying, “How can this Man give us His flesh to eat?” |
|
ΕμάχοντοοῦνπρὸςαλλήλουςοιΙουδαῖοιλέγοντες,Πῶςδύναταιοῦτοςημῖνδοῦναιτὴνσάρκα[αυτοῦ]φαγεῖν;
|
|
| 53 |
Then Jesus said to them, |
|
εῖπενοῦναυτοῖςοΙησοῦς,Αμὴναμὴνλέγωυμῖν,εὰνμὴφάγητετὴνσάρκατοῦυιοῦτοῦανθρώπουκαὶπίητεαυτοῦτὸαῖμα,ουκέχετεζωὴνενεαυτοῖς.
|
|
| 54 |
|
|
οτρώγωνμουτὴνσάρκακαὶπίνωνμουτὸαῖμαέχειζωὴναιώνιον,καγὼαναστήσωαυτὸντῆεσχάτηημέρα·
|
|
| 55 |
|
|
ηγὰρσάρξμουαληθήςεστινβρῶσις,καὶτὸαῖμάμουαληθήςεστινπόσις.
|
|
| 56 |
|
|
οτρώγωνμουτὴνσάρκακαὶπίνωνμουτὸαῖμαενεμοὶμένεικαγὼεναυτῶ.
|
|
| 57 |
|
|
καθὼςαπέστειλένμεοζῶνπατὴρκαγὼζῶδιὰτὸνπατέρα,καὶοτρώγωνμεκακεῖνοςζήσειδι᾿εμέ.
|
|
| 58 |
|
|
οῦτόςεστινοάρτοςοεκτοῦουρανοῦκαταβάς,ουκαθὼςέφαγονοιπατέρεςκαὶαπέθανον·οτρώγωντοῦτοντὸνάρτονζήσειειςτὸναιῶνα.
|
|
| 59 | These things He said in the synagogue as He taught in Capernaum. |
|
ΤαῦταεῖπενενσυναγωγῆδιδάσκωνενΚαφαρναούμ.
|
|
| 60 | Therefore many of His disciples, when they heard this, said, “This is a hard saying; who can understand it?” |
|
Πολλοὶοῦνακούσαντεςεκτῶνμαθητῶναυτοῦεῖπαν,Σκληρόςεστινολόγοςοῦτος·τίςδύναταιαυτοῦακούειν;
|
|
| 61 |
When Jesus knew in Himself that His disciples complained about this, He said to them, |
|
ειδὼςδὲοΙησοῦςενεαυτῶότιγογγύζουσινπερὶτούτουοιμαθηταὶαυτοῦεῖπεναυτοῖς,Τοῦτουμᾶςσκανδαλίζει;
|
|
| 62 |
|
|
εὰνοῦνθεωρῆτετὸνυιὸντοῦανθρώπουαναβαίνονταόπουῆντὸπρότερον;
|
|
| 63 |
|
|
τὸπνεῦμάεστιντὸζωοποιοῦν,ησὰρξουκωφελεῖουδέν·τὰρήματαὰεγὼλελάληκαυμῖνπνεῦμάεστινκαὶζωήεστιν.
|
|
| 64 |
|
|
αλλ᾿εισὶνεξυμῶντινεςοὶουπιστεύουσιν.ήδειγὰρεξαρχῆςοΙησοῦςτίνεςεισὶνοιμὴπιστεύοντεςκαὶτίςεστινοπαραδώσωναυτόν.
|
|
| 65 |
And He said, |
|
καὶέλεγεν,Διὰτοῦτοείρηκαυμῖνότιουδεὶςδύναταιελθεῖνπρόςμεεὰνμὴῆδεδομένοναυτῶεκτοῦπατρός.
|
|
| 66 | From that time many of His disciples went back and walked with Him no more. |
|
Εκτούτου[οῦν]πολλοὶεκτῶνμαθητῶναυτοῦαπῆλθονειςτὰοπίσωκαὶουκέτιμετ᾿αυτοῦπεριεπάτουν.
|
|
| 67 |
Then Jesus said to the twelve, |
|
εῖπενοῦνοΙησοῦςτοῖςδώδεκα,Μὴκαὶυμεῖςθέλετευπάγειν;
|
|
| 68 | But Simon Peter answered Him, “Lord, to whom shall we go? You have the words of eternal life. |
|
απεκρίθηαυτῶΣίμωνΠέτρος,Κύριε,πρὸςτίνααπελευσόμεθα;ρήματαζωῆςαιωνίουέχεις,
|
|
| 69 | Also we have come to believe and know that You are the Christ, the Son of the living God.” |
|
καὶημεῖςπεπιστεύκαμενκαὶεγνώκαμενότισὺεῖοάγιοςτοῦθεοῦ.
|
|
| 70 |
Jesus answered them, |
|
απεκρίθηαυτοῖςοΙησοῦς,Ουκεγὼυμᾶςτοὺςδώδεκαεξελεξάμην,καὶεξυμῶνεῖςδιάβολόςεστιν;
|
|
| 71 | He spoke of Judas Iscariot, the son of Simon, for it was he who would betray Him, being one of the twelve. |
|
έλεγενδὲτὸνΙούδανΣίμωνοςΙσκαριώτου·οῦτοςγὰρέμελλενπαραδιδόναιαυτόν,εῖς[ὼν]εκτῶνδώδεκα.
|