ἐπι-βαίνω (fut. ἐπιβήσομαι, aor. ἐπέβην, pf. ἐπιβέβηκα; для перех. значений: fut. ἐπιβήσω, aor. ἐπέβησα)
1) входить, вступать (γαίης Λωτοφάγων Hom.; Σπαρτιάτιδος χθονός Eur.; γῆν καὶ ἔθνος Her.; γῆς Arst.; τῶν ἱερῶν Lys., Plat.): ~ τῶν οὔρων Her. и τῶν ὅρων τῆς χώρας Plat. переступать пределы, нарушать границы страны;
2) (на)ступать (τοῖς ποσίν Arst. и τῷ ποδί Plut.): ~ τὸν δεξιὸν πόδα τινί Luc. наступить правой ногой на что-л.; ~ ῥυθμῷ πρὸς αὐλόν Plut. двигаться в такт звукам свирели;
3) вторгаться (τῆς Λακωνικῆς ἐπὶ πολέμῳ Xen.; Αἰγύπτου τε καὶ Λιβύης Plat.; ἐπὶ τὴν ἱερὰν χώραν Dem.; τῇ Σικελίᾳ и εἰς Βοιωτίαν Diod.);
4) в(о)сходить, подниматься, взбираться (πύργων Hom.; τείχεος, ἀντίπυργον πέτραν Eur.; ταῖς ἀλλήλων ναυσίν Thuc.);
5) подниматься, т._е. ложиться (εὐνῆς Hom.; λέκτρων Aesch.; λεχέων Eur.): ἐπιβὰς πυρῆς Hom. будучи возложен на костёр;
6) подниматься, т._е. садиться (ἵππων, δίφρου Hom.; νῶθ᾽ ἵππων Hes.; νεῶν Hom., Eur.; τεθρίππων Eur.; ἐπὶ νεώς Her.; ἐπὶ τῶν ἵππων Plut.);
7) доходить, достигать (πόληος Hom.; ἄχρι Μιλήτου Luc.; εἰς τὸν Ὠκεανόν Plut.; τετταράκοντα ἐτῶν Plat.);
8) достигать, обретать (ἐϋφροσύνης Hom.; τιμῆς Hes.; δόξης Soph.; σοφίας Plat.): ἀναιδείης ~ Hom. стать бессовестным;
9) восставать (τῷ Ἀσσυρίῳ Xen.; τοῖς ἀρίστοις Plut.);
10) (о животных) покрывать (τὸ и ἐπὶ τὸ θῆλυ Arst.; ταῖς ἵπποις Luc.);
11) (о несчастьях) обрушиваться, поражать (τινά, τι и πρός τινα Soph.);
12) сажать, приказывать сесть (τινὰ ἵππων Hom.);
13) приводить (τινὰ πάτρης Hom.; ψαμάθων Αὐλίδος Eur.; ἀρχαίας εὐαμερίας Pind.): ἐϋκλείης ~ Hom. возвеличивать славой, прославлять; ~ τινὰ ἀοιδῆς Hes. обучить кого-л. пению;
14) выводить, уводить: ἠὼς πολέας ἐπέβησε κελεύθου Hes. заря заставила многих выйти на дорогу;
15) класть, укладывать (τινὰ τῆς σοροῦ Luc.): ~ τινὰ πυρῆς Hom. уложить кого-л. на (погребальный) костёр, т._е. умертвить.