Библейское слово «καθίστημι» в греческих словарях

κᾰθ-ίστημι, ион. κᾰτίστημι (для перех. — impf. καταστήσω, aor. κατέστησα; для неперех. — aor._2 κατέστην, pf. καθέστηκα, ppf. καθειστήκειν, fut. 3 καθεστήξω; med.: для перех. — praes. καθίσταμαι, fut. καταστήσομαι, aor. καταστεσάμην; для неперех. — только praes. и fut.)

1) ставить, подавать (на стол) (κρητῆρα Hom.);

2) ставить, устанавливать (для старта) (δίφρους Soph.): κατεστήσαντο βοεῦσι (sc. λαῖφος) HH (мореплаватели) поставили парус с помощью ремней;

3) останавливать (νῆα Hom.): τὸ ἠρεμίζεσθαι καὶ καθίστασθαι Arst. успокоение и остановка;

4) помещать, приводить, привозить, доставлять, тж. направлять (τινὰ Πύλονδε, τινὰ ἐς Νάξον Hom.; τινά τινι ἐς ἔλεγχον Her.; τοὺς Ἕλληνας εἰς Ἰωνίαν πάλιν ~ Xen.; τὰ ὅμηρα εἰς Ῥώμην Polyb.; τὸν στρατὸν εἰς Ἀρμενίαν Plut.): ποῖ δεῖ ~ πόδα; Eur. куда направить (свои) стопы?; ~ τινὰ εἰς ἀγῶνας Plut. привлекать кого-л. к судебной ответственности; ~ ἑαυτὸν ἐς κρίσιν Thuc. предстать самому (добровольно) перед судом; ἐς φῶς τὸν βίον τινὸς ~ Eur. вернуть на (дневной) свет, т._е. воскресить кого-л.; ἡμῖν οὐκ ἂν ἀντὶ πόνων χάρις καθίσταιτο Thuc. нам (лакедемонянам) эти труды не доставили бы никакой благодарности;

5) ставить, расставлять, выставлять (προφύλακας Xen.): ~ τὴν φάλαγγα Xen. выстраивать войско;

6) выставлять, предлагать, давать (τὴν σαὐτοῦ σωφροσύνην παράδειγμα τοῖς ἄλλοις Isocr.);

7) тж. med. назначать (τινὰ ὕπαρχον и τινὰ ὕπαρχον εἶναι Her.; ἐγγυητάς τινι Arph., Plat.; ἄλλον ἄρχοντα Xen.; τινὰ εἰς ἀρχήν Lys. или ἐπὶ ἀρχήν Isocr.; νομοθέτας Arph.; τινὰ ἱερέα Arst.; τινὰ ἐπὶ τῆς θεραπείας αὐτοῦ NT; εἰς τὴν ἐσχάτην χώραν κατασταθεὶς ὑπό τινος Plut.): καθίστασθαι τοὺς ἄρχοντας Xen. назначить себе, т._е. избрать начальников;

8) устанавливать, учреждать, вводить (νόμους Eur., Arst.; τελετάς Eur.; ἀγῶνας Isocr.; τὴν Ἱππίου τυραννίδα Arph.; ὀλιγαρχίαν, πολιτείαν Plat., Arst.);

9) предпринимать (κρυφαῖον ἔκπλουν Aesch.);

10) относить, причислять (τινὰς εἰς τοὺς ἀρχικούς Xen.);

11) ставить (в какое-л. положение), приводить (в какое-л. состояние): ~ τινὰ ἐς ἀπορίαν Plat. приводить кого-л. в смущение; ~ τινὰ ἐς φόβον Thuc. приводить кого-л. в ужас; ~ τινὰ ἐν ἀκινδύνῳ Xen. или εἰς ἀσφάλειαν Isocr. поставить кого-л. в безопасное положение; εἰς διαβολὰς καὶ κινδύνους καταστῆσαί τινα Lys. возвести на кого-л. грозное обвинение; ἐντιμότερόν τινα ~ Xen. осыпа́ть кого-л. почестями; κλαίοντά τινα ~ Eur. заставлять кого-л. плакать; τινὰ φεύγειν ~ Thuc. обращать кого-л. в бегство; φανερόν τι ~ Thuc. наглядно показывать что-л.; ἐς τὸ φανερόν τινα ~ Xen. высоко вознести кого-л.; ~ τινὰ εἰς ἐρημίαν φίλων Plat. лишать кого-л. общества друзей; ψευδῆ ἑαυτὸν ~ πόλει Soph. показать себя лжецом перед городом; τὴν ναυμαχίαν πεζομαχίαν καθίστασθαι Thuc. превратить (своё) морское сражение в сухопутное; τὴν ζόην καταστήσασθαι ἀπό τινος Her. снискивать себе пропитание чем-л.; καταστῆσαι τὸν ἀκροατὴν εἰς τὰ πάθη Arst. разжечь страсти в слушателе; ἐλεεινὸν ~ ἑαυτόν Arst. возбудить сострадание к себе; εἰς βίον ἄτυφον ~ ἑαυτόν Plut. зажить непритязательной жизнью; ἀπωτάτω ~ τινος Plut. увести далеко от чего-л.;

12) повергать, ввергать (τὴν πόλιν ἐν πολέμῳ Plat.; εἰς συμφοράς Isocr.; τινὰ εἰς κινδύνους Anth.);

13) приходить, прибывать, поселяться (ἐς Αἴγιναν Her.; ἐς Ῥήγιον Thuc.): ὅποι καθέσταμεν; Soph. куда мы прибыли?;

14) быть выставляемым (οὐδὲ φυλακὴ οὐδεμία καθειστήκει Xen.);

15) быть назначаемым: στρατηλάτης καταστάς Eur. назначенный полководцем;

16) тж. med. становиться (ἐχθρός τινος καθίσταμαι NT; ἀντὶ φίλου πολέμιον ~ Her.): φύλαξ δέ μου πιστὴ κατέστης Soph. ты стала верным моим стражем;

17) тж. med. приходить (в какое-л. состояние), вступать (ἐς πόλεμόν τινι Eur., Arst., Plut.; εἰς μάχην Her., Plut.; εἰς διαφορὰν πρός τινα Plut.): ~ ἐς τὴν βασιλείαν Xen. вступать на престол; ~ ἐς φόβον Her. приходить в ужас; ~ ἐς λύπην Thuc. впадать в уныние, опечаливаться; τίνι τρόπῳ καθέστατε; Soph. в каком вы положении?, что с вами?; ἐν οἵῳ τρόπῳ κατέστη; Thuc. как (это) возникло?; ἄπαρνος καθίστασθαί τινος Soph. отрицать что-л.;

18) успокаиваться, униматься (ὁ θόρυβος κατέστη Her.; ἡ στάσις κατέστη Arst.): ὅταν ἡ λίμνη καταστῇ Arph. когда озеро спокойно; ἕως τὰ πράγματα κατασταίη Lys. пока дела не уладятся; νόσημα κατέστη αὐτόματον Arst. болезнь сама собой прекратилась; ὅταν νοσῶν τις καταστῇ Arst. когда какой-л. больной выздоровеет; πνεῦμα καθεστηκός Arph. спокойный ветер; θάλασσα καθεστηκυῖα Polyb. спокойное море; καθεστῶτι προσώπῳ Plut. со спокойным выражением лица; καθεστηκυῖα ἡλικία Plat. спокойный (зрелый) возраст; καθεστηκυῖα τιμή Dem. установившаяся цена; ἔξω τοῦ καθεστηκότος εἶναι Luc. быть вне себя;

19) (как pf.-praes.) быть: ὁ κατεστεὼς κόσμος Her. установленный, т._е. существующий (государственный) строй; τὰ καθεστῶτα Plat. или καθεστῶτες νόμοι Soph. существующие законы; τὰ καθεστῶτα Arst. сложившиеся обстоятельства; τὸ γίγνεσθαι καὶ ἀπόλλυσθαι ταὐτὸν καθέστηκε τῷ ἀλλοιοῦσθαι Arst. возникновение и исчезновение есть то же самое, что изменение.

καθ-ίστημι
(and καθιστάνω, Act.17:15), [in LXX for פָּקַד, קוּם, שׂוּם, etc., 24 words in all* ;]
1.
(a) to set down;
(b) to bring down to a place (Hom., Xen., al.; 2Ch.28:15, 1Sa.5:3): Act.17:15.
2. to set in order, appoint, make, constitute: Tit.1:5, 2Pe.1:8; with dupl. accusative, κριτήν, Luk.12:14 ἡγούμενον, Act.7:10 ἄρχοντα, Act.7:27, 35" (LXX) ; ἀρχιερεῖς, Heb.7:28 before ἐπί, with genitive, Mat.24:45; 25:21, 23, Luk.12:42, Act.6:3; id. with dative, Mat.24:47, Luk.12:44; id. with accusative, Heb.2:7 (LXX) (WH, R, mg. omit); pass. (see Mayor, Ja., 115 f.), Rom.5:19, Jas.3:6; 4:4; before εἰς with inf., Heb.8:3 τὰ πρὸς τ. θεόν, Heb.5:1 (cf. ἀντι-, ἀπο-καθίστημι).
† (AS) Источник: STEPBible.org (Tyndale House, Cambridge), CC BY 4.0

καθίστημι,

A in causal sense:—active, in present, imperfect, future, and perfect καθέστᾰκα [LXX+4th c.BC+]: pluperfect -εστάκει[Refs 2nd c.AD+]:—also in middle, future [Refs 2nd c.AD+], aorist 1, more rarely present (below [Refs 4th c.BC+]:—set down, κρητῆρα καθίστα [Refs 8th c.BC+]; νῆα κατάστησον bring it to land, [Refs 8th c.BC+]; κ. δίφρους place, station them, before starting for the race, [Refs 5th c.BC+]; ποῖ [δεῖ] καθιστάναι πόδ; [Refs 5th c.BC+]; set up, erect, of stones, [Refs] —middle, [λαῖφος] κατεστήσαντο βοεῦσι steadied it, [Refs]
A.2 bring down to a place, τούς μ᾽ ἐκέλευσα Πύλονδε καταστῆσαι [Refs 8th c.BC+]: generally, bring, κ. τινὰ ἐς Νάξον [Refs 5th c.BC+]; especially bring back, πάλιν αὐτὸν κ. ἐς τὸ τεῖχος σῶν καὶ ὑγιᾶ [Refs 5th c.BC+]; without πάλιν, replace, restore, ἐς φῶς σὸν κ. βίον [Refs 5th c.BC+]; ἃς (i.e. τὰς κόρας) οὐδ᾽ ὁ Μελάμπους.. καταστήσειεν ἄν cure their squint, [Refs 2nd c.AD+]; ἰκτεριῶντας κ. [Refs 1st c.AD+]; τὸ σῶμα restore the general health, [Refs 5th c.BC+]:—middle, κατεστήσαντο (variant forκατεκτήσαντο) εὐδαιμονίαν [Refs 5th c.BC+]:—passive, οὐκ ἂν ἀντὶ πόνων Χάρις καθίσταιτο would be returned, [Refs 5th c.BC+]
A.3 bring before a ruler or magistrate, [Refs 5th c.BC+], etc.; τινὰ ἐπί τινα [Refs 3rd c.BC+]
A.II set in order, array, of soldiers, [Refs 5th c.BC+]; set as guards, προφυλακάς [Refs]
A.II.2 ordain, appoint, κατέστησε τύραννον εἶναι παῖδα τὸν ἑωυτοῦ [Refs 5th c.BC+]: usually without the infinitive, κ. τινὰ ὕπαρχον [Refs]; ἄλλον [ἄρχοντα] ἀντὶ αὐτοῦ [LXX+5th c.BC+]; δικαστάς, ἐπιμελητάς, νομοθέτας, [Refs 5th c.BC+]; of games, etc., γυμνικοὺς ἀγῶνας κ. [Refs 5th c.BC+]: rarely with infinitive, οἱ καθιστάντες μουσικῇ.. παιδεύειν [Refs 5th c.BC+]:—so in passive, κυβερνᾶν κατασταθείς [Refs 5th c.BC+]: aorist middle, appoint for oneself, τύραννον καταστησάμενοι παρὰ. σφίσι αὐτοῖσι [Refs 5th c.BC+]
A.II.2.b especially of laws, constitutions, ceremonies, etc., establish, νόμους, τελετάς, [Refs 5th c.BC+]; πολιτείαν, δημοκρατίαν, [Refs 5th c.BC+]; also, set in order, arrange, πολιτείαν [Refs 5th c.BC+]:—also in middle, τοῦτο βουλευτήριον φρούρημα γῆς καθίσταμαι [Refs 5th c.BC+]; πρὸς ἐμὲ τὸ πρᾶγμα καταστήσασθαι settle it with me, [Refs 4th c.BC+]
A.II.3 bring into a certain state, τινὰ ἐς ἀπόνοιαν [Refs 5th c.BC+]; τίνας εἰς ἀγῶνα καθέστακ; [Refs 5th c.BC+]; κ. ἑαυτὸν ἐς κρίσιν present himself for trial, [Refs 5th c.BC+]; κ. τινὰ εἰς τοὺς ἀρχικούς reckon him as one of.., [Refs 5th c.BC+]
A.II.4 with double accusative, make, render so and so, ψευδῆ γ᾽ ἐμαυτόν [Refs 5th c.BC+]; τὸ πιστὸν ὑμᾶς ἀπιστοτέρους κ. [Refs 5th c.BC+]; κ. τι φανερόν, σαφές, [Refs]; τινὸς ἐπίπονον τὸν βίον κ. [Refs 5th c.BC+]participle, κλαίοντα καθιστάναι τινά bring one to tears, [Refs 5th c.BC+]infinitive, κ. τινὰ φεύγειν make him fly, [Refs 5th c.BC+]:—passive, ἀνάγκη τὴν ναυμαχίαν πεζομαχίαν καθίστασθαι [Refs 5th c.BC+]
A.II.5 middle, get for oneself, τὴν ζόην καταστήσασθαι ἀπ᾽ ἔργων ἀνοσιωτάτων [Refs 5th c.BC+]
A.II.6 make, in periphrases, πάννυχοι.. διάπλοον καθίστασαν [Refs 4th c.BC+] —middle, κρυφαῖον ἔκπλουν οὐδαμῇ καθίστατο[Refs]
B intransitive in aorist 2, perfect καθέστηκα, and pluperfect of active (also future καθεστήξω [Refs 5th c.BC+]middle (except aorist 1) and passive: perfect καθέσταμαι[LXX+2nd c.BC+]:—to be set, set oneself down, settle, ἐς [Αἴγιναν] [Refs 5th c.BC+]; [ὀδύναι] καθίσταντο ἐς ὑπογάστριον [Refs 5th c.BC+]; of joints, ἐξίσταται ἀνωδύνως καὶ κ. goes out of joint and in again, [Refs]; κ. ἐς Ῥήγιον to make R. a base of operations, [Refs 5th c.BC+]; simply, to be come to a place, ὅποι καθέσταμεν [Refs 5th c.BC+]
B.b come before another, stand in his presence, [Refs 5th c.BC+] (unless it be taken in signification [Refs 5th c.BC+]
B.2 to be set as guard, ὑπό τινος [Refs 5th c.BC+]; to be appointed, δεσπότης.. καθέστηκα [Refs 5th c.BC+]; κ. Χορηγὸς εἰς Θαργήλια, στρατηγός, etc., [Refs 5th c.BC+]; δικτάτωρ.. καθε[στάμενος τὸ τέταρτον], = Latin dictator designatus quartum, of Caesar, [Refs]
B.3 deposit a sediment, [Refs 5th c.BC+]
B.4 also, stand or become quiet or calm, of water, ὅταν ἡ λίμνη καταστῇ [Refs 5th c.BC+]; θάλασσα γαληνὴ καὶ κ. [Refs 2nd c.BC+]; πνεῦμα λεῖον καὶ καθεστηκός calm and settled, [Refs 5th c.BC+]; ὁ θόρυβος κατέστη subsided, [Refs 5th c.BC+]; of laughter, [Refs 2nd c.AD+]; of a swelling, [Refs 5th c.BC+]; also of persons, καταστάς composedly, [Refs 4th c.BC+]; [ἡ ψυχὴ] καθίσταται καὶ ἠρεμίζεται [Refs 4th c.BC+]; ὁρῶμεν [τοὺς ἐνθουσιαστικοὺς].. καθισταμένους [Refs 1st c.BC+]; καθεστῶτι προσώπῳ with composed, calm countenance, [Refs 1st c.AD+]; τίς ἂν καθεστηκὼς φήσαι; what person of mature judgement would say.. ? [Refs 1st c.BC+]; ἡ καθεστηκυῖα ἡλικία middle age, [Refs 5th c.BC+]; ἡλικία μέση καὶ κ. [Refs 5th c.BC+]; οἱ καθεστηκότες those of middle age, [Refs 5th c.BC+]: also, with metaphor from wine, mellow, of persons, [Refs 2nd c.AD+]
B.5 come into a certain state, become, and in perfect and pluperfect, to have become, be, ἀντὶ φίλου πολέμιόν τινι κ. [Refs 5th c.BC+]; ἐς τὸ αὐτό they recover, [Refs 5th c.BC+]; ἐς δέος, λύπην, [Refs 5th c.BC+]; εἰς ὁμόνοιαν, εἰς πολλὴν ἀθυμίαν, [Refs 5th c.BC+]; καταστῆναι ἐς συνήθειάν τινος τὴν πόλιν ποιεῖν make the city become accustomed to it, [Refs 4th c.BC+]had been, [Refs 5th c.BC+]; τίνι τρόπῳ καθέστατ; in what case are ye? [Refs 5th c.BC+]; φονέα με φησὶ.. καθεστάναι[Refs 5th c.BC+]; ἐν οἵῳ τρόπῳ [ἡ τῶν Ἀθηναίων ἀρχὴ] κατέστη how it came into being, [Refs 5th c.BC+]; ἀρξάμενος εὐθὺς καθισταμένου (i.e. τοῦ πολέμου) from its first commencement, [Refs]
B.6 to be established or instituted, prevail, καί σφι μαντήϊον Διὸς κατέστηκε [Refs 5th c.BC+]; ὅδε σφι νόμος κατεστήκεε[Refs 5th c.BC+]: with infinitive, θεὸν Ἀμφιάραον πρώτοις Ὠρωπίοις κατέστη νομίζειν [Refs 2nd c.AD+]: perfect participle, existing, established, prevailing, τὸν νῦν κατεστεῶτα κόσμον[Refs]; τοὺς κατεστεῶτας τριηκοσίους the regular[Refs 5th c.BC+]; τὰ καθεστῶτα the present state of life, [Refs 5th c.BC+]; also, existing laws, usages, τὰ τότε κ., τά ποτε κ., [Refs 5th c.BC+]
B.7 of purchases, cost, πλέον ἢ ὅσου ἐμοὶ κατέστησαν more than they stood me in, [Refs 5th c.BC+]
B.8 stand against, oppose, πρός τινα uncertain reading in [Refs 2nd c.BC+]:—passive, Τιτήνεσσι κατέσταθεν [Refs 8th c.BC+]
C aorist 1 middle and sometimes present middle are used in transitive sense, see above [Refs 4th c.BC+] Источник: STEPBible.org (Tyndale House, Cambridge), CC BY 4.0